Cianogeno

Cianogeno
cianogeno
Plata kemia strukturo de la Cianogeno
Tridimensia kemia strukturo de la Cianogeno
Alternativa(j) nomo(j)
Etanodunitrilo Karbona nitrido Nitriloacetonitrilo Oksalonitrilo
Kemia formulo	Ŝablono:KemiaFormulo
CAS-numero-kodo	460-19-5
ChemSpider kodo	9605
PubChem-kodo	9999
Merck Index	15,2681
Fizikaj proprecoj
Aspekto	senkolora, brulema, toksa gaso kun tranĉa odoro
Molmaso	52,036 g·mol−1
Denseco	0,9537g cm−3
Fandpunkto	-27,9 Ŝablono:GdC
Bolpunkto	-21,1 Ŝablono:GdC
Refrakta indico	Ŝablono:Refraktindico
Solvebleco	Akvo:450 g/L
Mortiga dozo (LD50)	350 ppm
Sekurecaj Indikoj
Riskoj	R12 R23 R50/53
Sekureco	S16 S33 S45 S63
Pridanĝeraj indikoj
Danĝero Ŝablono:Danĝerosimboloj
GHS Damaĝo Piktogramo	Ŝablono:GHS PiktogramoŜablono:GHS Piktogramo
GHS Signalvorto	Damaĝa substanco
GHS Deklaroj pri damaĝoj	Ŝablono:H-Frazoj
GHS Deklaroj pri antaŭgardoj	Ŝablono:P-Frazoj
Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo (25 Ŝablono:GdC kaj 100 kPa)

Cianogeno aŭ C₂N₂ estas organika kombinaĵo de nitrogeno kaj karbono, senkolora, brulema, toksa gaso kun tranĉa odoro, uzata en sintezo de sennombraj kemiaj derivaĵoj. Cianogeno estas la anhidrido de la oksamido:

oksamido$\underset{}{\overset{-2H_{2}O}{\to }}$

Preparado de la cianogeno per senhidratigo de la oksamido.

Cianogeno estis unue sintezita en jaro 1815 de la franca kemiisto Joseph Louis Gay-Lussac (1778-1850), kiu determinis ĝian empirikan formulon kaj nomis ĝin. La nomo cianogeno venas el la greka lingvo [κυανός (kyanos, blua)] kaj γεννάω (gennao, mi kreis), ĉar ciannidoj estis unue izolitaj de la sveda kemiisto Carl Wilhelm Scheele (1742-1786) el la pigmento prusa bluo .

Ĉirkaŭ 1850, cianogena sapo estis uzita de fotografiistoj por forigi arĝentaj spuroj el iliaj manoj. Ĝi ricevis gravecon dum kreskado en la fabrikado de sterkoj en la fino de la 19-a jarcento kaj restis grava peraĵo en la produktado de aliaj derivaĵoj uzataj en agrikulturo. Ĝi uzatas kiel stabiligaĵo en la fabrikado de nitrocelulozo.

Kiel ĉiuj cianidoj, cianogena estas toksa kaj ĝi facile reduktiĝas al cianido, kio venenigas la enzimon konatan kiel citokromo c okzidazo-n.

Sintezoj

Sintezo 1

• Preparado per oksidado de cianida acido:

cianida acido+$\underset{}{\overset{}{\to }}$2+2

Sintezo 2

• Preparado per interagado de cianida acido kaj kloro:

cianida acido+$\underset{}{\overset{}{\to }}$+2

Sintezo 3

• Preparado per interagado de cianida acido kaj nitrogena duoksido:

2cianida acido+$\underset{}{\overset{}{\to }}$++

Sintezo 4

• Preparado per varma malkomponado de arĝenta (I) cianido:

2arĝenta (I) cianido$\underset{}{\overset{}{\to }}$+2arĝento

Sintezo 5

• Preparado per varma malkomponado de 'hidrarga (II) cianido:

$\underset{}{\overset{}{\to }}$+

Sintezo 6

• Preparado per traktado de natria cianido kaj kupra sulfato:

4natria cianido+2$\underset{}{\overset{}{\to }}$+2natria sulfato+2

Sintezo 7

• Preparado per traktado de kupra klorido kaj kalia cianido:

2kupra (II) klorido+10kalia cianido$\underset{}{\overset{}{\to }}$2++4

Sintezo 8

• Preparado per reakcio inter ora (III) klorido kaj kalia cianido:

+4kalia cianido$\underset{}{\overset{}{\to }}$++3

Sintezo 9

• Preparado per traktado de cianida acido kaj nitrogena duoksido:

2cianida acido+$\underset{}{\overset{}{\to }}$++

Reakcioj

Reakcio 1

• Reakcio kun natria hidroksido:

+2natria hidroksido+$\underset{}{\overset{}{\to }}$natria cianido++

Reakcio 2

• Hidrolizo de la cianogeno. Per akvo, cianogeno donas oksalatan acidon kaj amoniakon, kiu iliavice formas amonian oksalaton:

+4$\underset{}{\overset{}{\to }}$$\underset{}{\overset{}{\to }}$2amoniako+

Reakcio 3

• Klorigo de la cianogeno:

+$\underset{}{\overset{}{\to }}$2+

Reakcio 4

• Preparado de cianogena bromido:

+$\underset{}{\overset{}{\to }}$2+bromida acido

Reakcio 5

• Preparado de cianogena jodido:

+$\underset{}{\overset{}{\to }}$2+

Reakcio 6

• Preparado de cianogena fluorido:

+$\underset{}{\overset{}{\to }}$2+

Reakcio 7

• Preparado de kvarcianonikelato:

4+$\underset{}{\overset{}{\to }}$

Reakcio 8

• Preparado de kvarcianoplatenato:

4++2$\underset{}{\overset{}{\to }}$

Reakcio 9

• Preparado de kobalta ducianido:

+$\underset{}{\overset{}{\to }}$kobalta (II) cianido

Reakcio 10

• Preparado de zinka cianido:

+zinko$\underset{}{\overset{}{\to }}$zinka cianido

Literaturo

• Metallurgist
• Prudent Practices in the Laboratory
• Elements of Chemistry designed for the use of schools and academies
• Outlines of Chemistry: For the Use of Students
• A Dictionary of Chemistry and the Allied Branches
• Chemical and Biological Warfare